Neden İyotlu Tuz Kullanmalıyız?


Yemeklerde neden iyotlu tuz kullanmalıyız? İyot eksikliğinde ne gibi hastalık riskleri artar ve iyotlu tuzu nasıl anlarız?

İyot Nedir?

İyot, insan ve hayvanlarda tiroid hormonlarının oluşumu için gerekli olan ve çok küçük miktarları yeterli olan temel besin öğelerinden biridir.

Tiroid’in Görevi Nedir?

Boynun alt kısmında bulunan tiroid bezi tiroid hormonlarının salgılandığı bir organdır. Bu hormonlar, iç organların işlevlerini düzenler, dolayısıyla beden ve zeka gelişimini, sinir ve kas dokularının işlevlerini tam yapabilmelerini ve dolaşımın düzenli olmasını sağlarlar.

İyot Eksikliğinde Neler Olur?

İyot eksikliği ilk olarak tiroid hormonlarının az üretilmesine yol açar. Bunun yanı sıra aşağıdaki olumsuzluklara da yol açar.

Bebeklerdeki etkiler: Annedeki iyot eksikliği, düşüklere, ölü , erken, düşük ağırlıklı doğumlara neden olur, bebeklerde bağışıklık yetersizliği, bebek ölümlerinde artış, guatr ve hipotiroidi veya sağır-dilsizlik. İyot eksikliğinin en ağır şekline “kretinizm” bu tür insanlara da kreten denir. Kretinizm zeka geriliği ile karakterizedir; sıklıkla cücelik de gözlenir.

Beden ve Zihinsel Gelişime Etkileri: İyot eksikliğinin bebeklik çağından sonra da çocukların ve erişkinlerin beden ve zeka gelişimini engelleyici etkileri vardır. Okul ve iş yaşamındaki başarısızlıklara neden olur.

Endemik Guatr: İyot yetersizliğine karşı bir tepki olarak tiroid bezi aşırı bir şekilde büyür, bu duruma “guatr”denir. Çoğu kez bu durum hastayı fazla rahatsız etmez ancak, bazı ilerlemiş olgularda tiroid bezi o kadar büyür ki nefes borusuna baskı yapabilir.

Topluma Etkisi: Yukarıda anlatılan hastalıklar, bir toplumun gelişime ve ilerlemesini önleyici özelliktedir. Beden ve zeka gelişimi geri kalmış bireylerden oluşan bir toplumun üretkenliği düşer, buna karşılık bakım gerektiren hasta ve özürlülerin sayısı daha fazla olur.

İyot Eksikliği Nasıl Tamamlanır?

Kolay ve yaygın bir şekilde tüketilen bir besin maddesi içinde iyot verilmesi tüm dünyada yaygın olarak uygulanan yöntemdir. En çok tercih edilen Sofra Tuzunun iyotlanmasıdır.

İyot Alımı için Neden Sofra Tuzu Tercih Edilir?

Çünkü sofra tuzu, hem tüm toplumlarda kullanılır, hem iyot ile karıştırma işlemi kolay ve ucuzdur, hem de tuzun renk, tat ve kokusu bu işlem sonunda bozulmaz. Bu işlem ABD, Kanada ve İsviçrede 1920’lerden bu yana başarıyla uygulanmış ve toplumdaki iyot eksikliğinde çok çarpıcı düzelmeler görülmüştür. Dünya Sağlık Örgütü’nün ve UNICEF’ in teşviki ile beri gelişmekte olan ülkelerde de iyotlu tuz kullanımına ilişkin çalışmalar yürütülmektedir.

Türkiye’deki İyot Durumu

Guatr görülme sıklığı %30 dur. Ayrıca belli bir bölgede değil, tüm ülkede görülmektedir. 9 Temmuz 1998 de yemeklik tuz tebliği ile tüm sofra tuzu üretiminin iyotlanması zorunluluğu getirilmiştir. Ancak Gıda sanayiinde kullanılan iyotsuz gıda sanayi tuzlarının doğrudan tüketiciye satılmaması hakkındaki tebliğ 30 Ocak 2005 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir.

Tuzun İyot Kaybetmemesi için Yapılması Gerekenler

Gün ışığında, fazla nemde ve yüksek sıcaklıkta azalabilmektedir. Bunu önlemek için dikkat edilmesi gereken hususlar şöyledir:

İyotlu tuzun özellikleri;

  • Koyu renkli, kapaklı bir kapta veya dolap içinde ışık almayacak şekilde saklanmalı.
  • Saklandığı yer nemli olmamalı.
  • Tuzda bulunan iyotun yemek pişerken kaybolmaması için tuz, yemek ateşten indirilirken veya sofrada yerken konmalıdır.

 

kaynak: Sağlık Bakanlığı
Okunma: 88

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir