Besin Alerjisi ve Çocuklarda Besin Allerjisinin Sebepleri


Bu sayfada besin alerjisi hakkında hastalara nasıl tanı konulduğu ve hangi yöntemlerin tanıda yol gösterici olduğu, hastalığın tedavisindeki önemli noktalar ve izlemle ilgili bilgilerin hasta ve yakınlarına öğretilmesi amaçlanmıştır.

Besin Alerjisi Nedir?

Besin alerjisi; çeşitli besin allerjenlerine karşı duyarlılığı bulunan bireylerde gelişen ve en sıklıkla deri bulguları ile ortaya çıkan bir durumdur. Deri bulguları; deride kırmızı küçük nokta tarzında döküntüler, kaşıntı şeklinde olabileceği gibi deride yaygın ürtiker (kurdeşen)(yaygın olarak deride kızarık, kabarık, sınırları belirgin, kaşıntılı deri bulguları), Anjioödem (dudaklarda, dilde, genital organlarda, el ve ayak üstlerinde şişme ve yanma hissi şeklinde ortaya çıkan bulgular) şeklinde de görülebilir. Bazı hastalarda ise besin allerjenlerinin ağıza teması ile ağız boşluğu, dudaklar, dil, yumuşak damak ve boğazı tutan kaşıntı ve/veya şişme şeklinde de olabilir. Ayrıca bazı hastalarda astım bulguları, burun bulguları, bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı ve kramplar gibi diğer organları ilgilendiren bulgular olabilir.

Daha nadir olarak da Anafilaksi (ciddi alerjik reaksiyon) oluşabilir. (Anafilakside deri bulgularına ek olarak nefes darlığı, gırtlak ve boğazda şişme-tıkanma hissi, tansiyon düşmesi, çarpıntı, şuur kaybı gibi diğer organları da ilgilendiren bulgular da vardır). Besin alerjisi ile ilişkili nadir başka tablolarda oluşabilir. esin alerjisi sadece bir veya birkaç kez ortaya çıkabildiği gibi değişik sürelerde yineleyerek yıllarca seyredebilir. Besin alerjisi küçük çocuklarda sık olup (en sık 1 – 2 yaşlarında) sıklığı giderek azalır ve kaybolur.

Görülme Sıklığı?

Besin alerjisi hayatın ilk bir kaç yılında en yüksek oranda olup, üç yaşa kadar olan çocuklarda % 6 ‘ya kadar çıkan değerler bulunmaktadır. 5 yaşından sonra görülme sıklığı çok azalmaktadır. Anne ve/veya babasında besin alerjisi veya bir başka alerjik hastalığı olanlarda görülme sıklıkları artmaktadır.

Besin alerjisinin Sebepleri Nelerdir?

Bireylere ve yaşa göre farklı olarak bir çok besine (inek sütü, yumurta akı, besin katkı maddeleri, kuru yemiş, fındık, fıstık, kabuklu deniz hayvanları, balık, konserve edilmiş veya işlenmiş besinler vs.), karşı alerji sonucu görülebilir.

Besin alerjisinde Tanı Nasıl Konulur?

Besin alerjisi’nin tanısı çocuklarda öykünün değerlendirilmesi, muayene ve çeşitli alerji testleri, diyet uygulanması, gerektiğinde kontrollü besin uyarı testi yapılarak konulabilir. Bazen etmenler tam olarak ortaya konamayabilir. alerji deri testleri veya kan testleri yapılarak değerlendirilir. Elde edilen bulgular tedavide yön vericidir.

Besin Alerjisinde Tedavi

Besin alerjisi’nin tedavisindeki en önemli basamak allerjen olduğu tespit edilen besinlerin çocuğa verilmemesidir. Bu konuda anne babalara eğitim verildiği gibi kreş ve anaokulu öğretmenlerine de bilgi verilerek okuldaki yemeklerde çocuğun alerjik reaksiyon gösterdiği besinleri yememesi sağlanmalıdır. Bulgular ortaya çıktığında tedavi etmek için gerekli ilaçlar kullanılabilir. İlaçları şurup, hap, merhem, iğne şeklinde olabilir.

Olguların az bir kısmında besinlerle Anafilaksi (ciddi alerjik reaksiyon) görülebilmesi olup bu olgularda hayati tehlike oluşabilir. Özellikle bu olguların yanlarında otomatik adrenalin (epinefrin) enjektörü taşınması ve gerektiğinde uygulanması gereklidir. Hasta yakınları bu enjektörlerin kullanılma şeklini öğrenmelidirler. Sağlık kuruluşuna ulaşana dek geçen sürede hasta için zaman kazandırıcı ve faydalı olmaktadır.

Tedavisi planlanan hastaların uygun aralıklarla takip muayeneleri yapılır, aralardaki rahatsızlıklarını nasıl tedavi edecekleri konunda bilgiler verilir ve halledemedikleri bir problemle karşılaştıklarında nereye başvuracakları kendilerine açıklanır. Hastalar kendilerine önerilen tedaviye uydukları takdirde hastalığın yineleme ve ağırlığında azalma görülür, tedaviye uyulmadığı takdirde hastalık bulgularında ilerleme görülebilir. Hastaların uygun aralıklarla izlenmesi ve hastalığın seyrine göre tedavinin yeniden düzenlenmesi en önemli noktalardan biridir.

Komplikasyonlar

Besin alerjisi ile seyrek de olsa şiddetli alerjik reaksiyonlar ortaya çıkabilir ve hayati tehlike oluşabilir. çocuğun günlük yaşamını, uykusunu, yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyebilir. Anafilaksi (ciddi alerjik reaksiyon) olgularında hayati tehlike oluşabilir.

Besin alerjisi olan çocuklarda zaman içinde atopik dermatit, astım, alerjik nezle, gibi diğer alerjik hastalıkların ortaya çıkma sıklığı daha yüksektir. Hastalara uygulanan tedavi ile genellikle hastalık bulguları süratle iyileşir ve yakınmaların şiddeti ve sıklığı azalır.

Besin alerjisi olan çocukların birçoğunun yıllar içinde besin alerjisinin kaybolduğu görülebilmektedir. Besin alerjisi olan bebeklerin % 85 ‘inin yakınmaları 3 yaşa dek kaybolmaktadır. Daha büyük çocukların ve erişkinlerin de sorumlu besinin saptanması ve diyetten tam olarak çıkartılmasıyla büyük oranda iyileşme görülebilmektedir.

kaynak: Uludağ Üniversitesi
Okunma: 282

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir